Rusya’nın doğal gaz ambargosu nedeniyle Avrupa’da yaşanan enerji krizine bağlı örtü altı üretim alanlarındaki dikimlerde bu yıl yüzde 30- 40’a varan düşüş yaşanıyor. Avrupa’dan birçok süpermarket zinciri ve tedarikçi, bu üretim açığından kaynaklanacak ihtiyacı gidermek için Antalya’da görüşmelere başladı.
Rusya- Ukrayna savaşı nedeniyle Avrupa ülkelerinin uyguladığı ambargolara karşı, Rusya’nın da bu ülkelere doğal gaz akışına yönelik uyguladığı ambargo, birçok Avrupa ülkesinde enerji krizine neden oldu. Enerji fiyatlarının ciddi oranlarda yükseldiği Avrupa ülkelerinin bazılarında, tüketimi azaltmak amaçlı klimaların yazın 27, kışın 18 dereceyle sınırlandırılması, klima açıkken kapıların açılmasının yasaklanması, gereksiz aydınlatmaların durdurulması gibi yöntemler hayata geçirildi.
Enerji krizi üretimi düşürdü
Avrupalı tur operatörleri de kış dönemini kapsayacak şekilde, Akdeniz sahillerinde sıcak ülkelerdeki otellerde Avrupalıların kışı geçirmelerine yönelik uygun fiyatlı ve 2 ayı bulan süreli tatil kampanyalarını devreye soktu. Avrupa’daki enerji krizi tüm bunların yanında kış dönemi örtü altı üretimini de olumsuz etkiledi. Başta domates olmak üzere birçok yaş meyve sebze üreticisi, enerji fiyatlarındaki aşırı artışlar nedeniyle üretimden çekildi.
Avrupa’daki birçok büyük süpermarket zinciri ve tedarikçi, bu yıl yüzde 30- 40 civarında üretim boşluğundan kaynaklanacak ihtiyacı giderebilmek için Türkiye’de kış döneminin üretim merkezi Antalya’ya rotayı çevirdi. Antalya‘da, önümüzdeki kış için yaş meyve ve sebze başta olmak üzere tüm gıda ürünlerine yönelik ikili iş görüşmeleri yapılmaya ve kontratlar imzalanmaya başlandı.
Hasat dönemi aynı, Avrupa’da ciddi eksik olacak
Batı Akdeniz İhracatçıları Birliği (BAİB) Başkanı Ümit Mirza Çavuşoğlu, kış dönemi Avrupa’da İspanya, Hollanda, Belçika, İtalya, Fransa gibi ülkelerin üretimde öne çıktığını belirterek “Geçen yıl Hollanda’da en büyük etkiyi gördük ve ciddi düşüşler yaşandı. Zaten bizdeki artışların bir sebebi Hollanda’daki düşüşlerden kaynaklıydı. Bu yıl onlarda da bizdeki gibi ekim süreci bitti, artık hasat bekleniyor. Yaklaşık 1 ay, 40 gün sonra bizde de onlarda da hasat başlayacak, fakat onlarda ciddi bir eksik olacağını görüyoruz” diye konuştu.
Domates fiyatı 2- 2.2 euroya çıktı
Antalya Ticaret Borsası (ATB) Yönetim Kurulu Üyesi, ihracatçı Cüneyt Doğan, Avrupa’da da enerji ve elektrik girdi maliyetlerinde artışlar olduğunu belirterek, şöyle devam etti:
“Avrupa’da üreticilerin de bu sebeple üretimden geri çekildiği söyleniyor. Bu yüzden Avrupa’daki birçok tedarikçinin Antalya’da özellikle topraksız tarım yapılan büyük seralarla anlaşmalar yaptığı belirtiliyor. Bu arada 2 euro veya üzerinde domates fiyatları oluştu. Ama bu tüm domates çeşitlerini kapsamıyor. 2 veya 2,2 euronun bütün sezonu mu yoksa 2-3 ayı mı kapsadığını bilmiyoruz. Normalde Avrupa’da ocak-nisan sonu arası üretim az ve gümrük vergisini artıyorlardı. Ama kendi üretimlerinde düşüş olduğundan geçen sene artırmadılar. Bu sene de gümrük vergisini artırmazlar ise bütün sezonu olumlu etkileyebilir. Tabii bu fiyatlar sadece topraksız tarım domates için geçerli. Domateste çok çeşitlilik var. Kokteyl, salkım, pembe ve birçok çeşit, hepsinde aynı fiyat olacak diye bir durum yok.”
Önümüzdeki kış için Türkiye iç piyasasında da herkesin, ‘Domates 40-50 lira olacak, bütün sezon mu olacak, biz bu paralara domates mi alacağız’ diye tereddüdü olduğunu belirten Doğan, “Avrupalı bugün domatesi niye üretemiyor, girdi maliyetleri çok fazlalaştığı için domatesini veya diğer ürünlerini üretemiyor. Bizim girdi maliyetlerimizde de aşırı artış var. Çiftçimizin para kazanması, bu işten uzaklaşmaması lazım. Çiftçimiz para kazanmaz, bu işten uzaklaşırsa, ileriki senelerde aynı pozisyona biz de düşebiliriz. ‘Domatesi nereden ithal edeceğiz’ durumuna düşebiliriz.” dedi.
(DHA/Mehmet Çınar)
